Najczęściej zadawane pytania

Poniżej odpowiadamy na najczęściej zadawane pytania (Frequently Asked Questions - FAQ) dotyczące serwisów meteorologicznych ICM.

Zasady korzystania z prognoz

Opis systemu numerycznej prognozy pogody

Pytania do synoptyka, definicje meteorologiczne

Serwis mapy.meteo.pl

Zasady korzystania z prognoz

Zastrzeżenie prawne

Podstawowymi dokumentami opisującymi zasady korzystania z serwisów ICM UW są Regulamin serwisu meteo.pl i Regulamin świadczenia usług udostępniania danych w formie API. Poniższe odpowiedzi maja charakter pomocniczy, a w przypadku zaistnienia wątpliwości należy traktować treść regulaminów jako nadrzędną.

Czy mogę umieścić link do strony głównej www.meteo.pl w swoim serwisie?

Tak.

Czy można umieszczać meteogramy na stronach www?

Prognozy ICM można wykorzystywać na stronach internetowych pod warunkiem nieumieszczania reklam. Zawsze należy podać źródło prognoz, zgodnie z zasadami podanymi w tej sekcji.

Czy mój serwis może otwierać bezpośrednio meteorogramy w osobnym oknie przeglądarki?

Tak, pod warunkiem, że wyświetlone jest pełne okno meteorogramu wraz z podanym źródłem prognozy (patrz też pytanie: Co powinno znaleźć się w informacji o źródle prognozy?).

Co powinno znaleźć się w informacji o źródle prognozy?

„Prognoza została udostępniona nieodpłatnie przez serwis meteo.pl prowadzony przez ICM, Uniwersytet Warszawski.” W przypadku prognoz z modelu UM dodatkowo „Wyniki uzyskano przy użyciu oprogramowania Met Office.” Informacja powinna być wyraźna i czytelna.

Mój serwis przeznaczony jest na urządzenia z małym ekranem i nie mogę zmieścić nic poza samym meteogramem (bez legendy, nagłówka, itp.). Czy tak wolno?

Tak, pod warunkiem, że na tej stronie będzie wyraźny przycisk/link otwierający stronę z informacjami o źródle prognozy (o źródle prognozy: patrz pytanie powyżej).

Czy na stronie, na której wyświetlony jest meteorogram ICM, mogą być umieszczane reklamy?

Nie.

Czy mogę zamieścić komentarz synoptyka?

Tak, pod warunkiem umieszczenia adnotacji Komentarz pochodzi z bezpłatnego serwisu meteo.pl, prowadzonego przez ICM, Uniwersytet Warszawski. Komentarze zamieszczane są codziennie także na naszej stronie na Facebooku: www.facebook.com/MeteoICM

Czy macie wersję swojej strony na urządzenia mobilne?

Tak, pod adresem m.meteo.pl.

Czy mogę tworzyć aplikacje na smartfony wykorzystujące prognozę ICM?

Tak, z zachowaniem zgodności z zapisami Regulaminów. Dla celów aplikacji mobilnych proponujemy korzystać z serwisu API.

Czy mogę dekompilować (zapisywać w postaci liczbowej) wartości prognoz z meteorogramów?

Tak, ale tylko na własny użytek niekomercyjny. Udostępnianie ich dalej, nawet nieodpłatne, wymaga naszej pisemnej zgody. Przez dalsze udostępnianie rozumiemy także tworzenie na podstawie tych danych własnych aplikacji pogodowych.

Czy macie własną aplikację z prognozą na telefony komórkowe?

W chwili obecnej nie mamy własnej aplikacji, ale z inicjatywy użytkowników powstało dużo takich programów, wystarczy poszukać w GooglePlay/AppStore/WindowsStore. Prosimy o zgłaszanie aplikacji korzystających z prognoz ICM UW w sposób niezgodny z Regulaminem.

Aplikacja na telefon komórkowy przestała działać!

Prosimy o kontakt z autorem aplikacji.

Czy mogę sprzedawać prognozy ICM?

Nie.

Jak uzyskać prognozy dla celów badawczych?

Pobieranie prognoz możliwe jest poprzez API (obecnie w fazie testów). W razie wątpliwości prosimy o kontakt na meteo@icm.edu.pl.

Jak uzyskać dostęp do archiwalnych meteogramów?

Stare meteorogramy są dostępne w ten sam sposób, jak bieżące (o ile zostały wygenerowane). Należy tylko zmienić lub dopisać datę w adresie danego meteorogramu. Jest to pole &fdate=yyyymmyyhh gdzie yyyy to rok, mm miesiąc, dd dzień, hh godzina startu prognozy. Przykładowy adres: http://www.meteo.pl/um/php/meteorogram_id_um.php?ntype=0u&id=2218&fdate=2013091306. Numer id pozwala określić położenie, któremu odpowiada meteogram. Numery id dla poszczególnych miejscowości można sprawdzić na podstawie adresu meteogramu wybierając daną lokalizację poprzez opcję Wybierz inną miejscowość. Meteorogramy są przechowywane przez około 6 miesięcy. Starsze są niedostępne. Jeśli przy próbie uzyskania historycznego meteorogramu pojawi się komunikat Żądany meteogram w przygotowaniu oznacza to, że meteorogramu nie ma w bazie.

W jaki sposób mogę uzyskać dane dla celów postępowania sądowego (np. w sprawie o odszkodowanie)?

Wyniki prezentowane w serwisie meteo.pl są prognozami i mogą różnić się od warunków pogodowych, jakie miały miejsce w rzeczywistości. W szczególności prognozy nie powinny być wykorzystywane w postępowaniu dowodowym.

Opis systemu numerycznej prognozy pogody

Kto stoi za serwisem meteo.pl?

Prognozy przygotowuje Interdyscyplinarne Centrum Modelowania Matematycznego i Komputerowego Uniwersytetu Warszawskiego (ICM). Wykorzystujemy dwa modele numeryczne: Unified Model opracowany przez brytyjską służbę meteorologiczną Met Office oraz model COAMPS z US Naval Research Laboratory. Obliczenia prowadzimy w naszym centrum superkomputerowym.

Jak często i w jakich godzinach aktualizowane są prognozy pogody?

Model UM liczony jest 4 razy na dobę dla warunków początkowych z godz. 00, 06, 12 i 18 (według czasu UTC!). Prognozy pojawiają się na stronie po ok. 4.5 godz. od godziny podanej jako start prognozy.

Aktualizacje modelu COAMPS mają miejsce 2 razy na dobę dla warunków początkowych z godz. 00 i 12 UTC. Zwizualizowane wyniki obliczeń są dostępne na stronie po ok. 5 godzinach od czasu startu prognozy.

Dokładniejsze zestawienie można znaleźć w osobnym zestawieniu. Meteogramy pojawiają się później niż mapy podstawowe.

Czy najnowsza prognoza jest zawsze najlepsza?

Zasadniczo tak powinno być. Zdarza się jednak, że pierwsze kilka godzin prognozy trwa "rozruch" niektórych zjawisk w modelu, np. konwekcji, dlatego warto spojrzeć też na wyniki prognozy liczonej jako poprzednia. Dodatkowo, prognozy startujące o różnych godzinach mogą opierać się na większych bądź mniejszych zestawach danych początkowych, co też ma czasem wpływ na rozwój niektórych zjawisk pogodowych.

Dlaczego od końca marca wszystkie prognozy z modelu pojawiają się godzinę później, niż zwykle?

Dlatego, że nastąpiła zmiana czasu z zimowego (CET) na letni. Po zmianie czasu różnica między czasem urzędowym w Polsce (CEST) a UTC, w którym wykonuje się pomiary meteorologiczne i według którego prowadzi się obliczenia, wynosi dwie, zamiast jednej godziny. Dlatego też wyniki modeli będą pojawiały się godzinę później.

Co to jest siatka 4 km czy siatka 13 km?

To jest przybliżona odległość w poziomie między punktami, w których są wyznaczane parametry opisujące stan pogody (temperatura, ciśnienie itp.). Bardziej technicznie, jest to odległość w poziomie między kolejnymi węzłami siatki obliczeniowej

Czy na meteogramie pokazujecie prognozę w jednym, konkretnym punkcie, czy jest to wartość średnia z jakiegoś obszaru?

Niektóre wielkości pokazywane na meteogramie to uśrednione wartości z sąsiadujących węzłów siatki obliczeniowej. Dla modelu UM 4km, jest to uśredniona wartość z 7x7 węzłów modelu, dla COAMPSa — 3x3 węzły, czyli 39x39 kilometrów. Podajemy też wartości z punktu środkowego oraz minima lub maksima z całego obszaru. Szczegółowy opis zawiera legenda każdego meteogramu.

Piszecie, że używacie modelu UM 4 km, ale mapa na stronie głównej, z której można wybierać meteogramy, nie pozwala na klikanie z taką dokładnością.

Owszem, dla modelu UM przygotowujemy meteogramy co 28 kilometrów, a dla modelu COAMPS — co 39 kilometrów. Dodatkowo meteogramy generujemy w węzłach siatki obliczeniowej najbliższych miejscowościom, które są siedzibami gmin. W tej chwili pracujemy nad nowym systemem prezentacji prognoz, który da możliwość wybierania meteogramów z każdego węzła siatki obliczeniowej (patrz też pytanie: Czy na meteogramie pokazujecie prognozę w jednym punkcie?).

Skąd pobrać datę najnowszej prognozy w formacie XML?

Najnowsza data prognozy w formacie XML dostępna jest pod adresem: http://meteo.pl/xml_um_date.php (UM) oraz http://meteo.pl/xml_coamps_date.php

Czy jest sens ustawić na swoim komputerze automat, który co pół minuty przez całą dobę będzie próbował pobrać najnowszy meteogram?

Nie. Nowe prognozy pojawiają się o porach opisanych w osobnej odpowiedzi. Komputery bez przerwy sprawdzające na zapas nowe meteogramy będą blokowane, ponieważ niepotrzebnie obciążają serwery i łącza sieciowe ICM.

Dlaczego godziny na meteorogramach na górnej i dolnej osi czasowej się różnią?

Na górnej osi podany jest czas lokalny (CEST 1 lub CET 2), a na dolnej czas uniwersalny (UTC3 ). Różnica między czasami wynosi dwie godziny w okresie obowiązywania czasu letniego i jedną godzinę w okresie obowiązywania czasu zimowego. Czasy podane na obu osiach odnoszą się do wszystkich wykresów.

1 CEST - Central European Summer Time, czas środkowoeuropejski letni
2 CET - Central European Time - czas środkowoeuropejski
3 UTC - Universal Time Coordinated - czas uniwersalny

Czy w prognozie uwzględniona jest wysokość npm?

W prognozie uwzględniona jest wysokość npm. Jednak nie jest to wartość rzeczywista, ale taka, która wynika z topografii modelu. Na meteogramie można ją znaleźć w prawym górnym rogu. Są tam podane 3 liczby: najniższa wartość z obszaru meteogramu (min), najwyższa wartość z obszaru meteogramu (max) i wysokość npm dla środkowego węzła obszaru meteogramu (środek).

Dlaczego ciśnienie pokazane na meteorogramach różni się od ciśnienia podanego na innych stronach lub odczytanego na barometrze?

Ciśnienie przedstawione na meteorogramach jest ciśnieniem zredukowanym do poziomu morza. Dodatkowe informacje można też znaleźć w dalszej części naszych odpowiedzi (sekcja "Część meteorologiczna").

Czy model może przewidzieć grubość prognozowanego opadu śniegu?

Na stacji meteorologicznej, gdy pada śnieg, mierzy się stan (grubość) pokrywy śnieżnej i masę wody ze stopionego śniegu, który wpadł do deszczomierza. Tak więc zmierzony jest przyrost pokrywy śnieżnej i wielkość opadu w milimetrach w sensie grubości warstewki wody utworzonej z tego opadu.

Model numeryczny określa stan fazowy opadu (śnieg, śnieg z deszczem, deszcz), natomiast nie podaje grubości (przyrostu) pokrywy śnieżnej, co mógłby zrobić, gdy pada tylko śnieg. Powodem jest to, że gęstość świeżo spadłego śniegu waha się w szerokich granicach: od 10 kg/m3 do 150, a nawet, do 170 kg/m3, jak podaje literatura meteorologiczna.

Wysokość opadu, niezależnie od stanu fazowego, model podaje w kg/m2 i gdy pada tylko śnieg, użytkownik chciałby wiedzieć ile centymetrów tego śniegu spadło. Tę zależność można określić tylko szacunkowo.

Co to są oktanty?

Oktant to ósma część. Służy do określania zachmurzenia, np. zachmurzenie 4/8 oznacza, że połowa nieba zasłonięta jest przez chmury, a 8/8 to pełne zachmurzenie.

Od czego zależy podział na chmury bardzo niskie/niskie/średnie/wysokie?

Klasyfikacja zachmurzenia jest zgodna z poniższą tabelką (wartości orientacyjne):

Bardzo niskie1000 mb0-111 m
Niskie od 1000 mb do 800 mb111-1949 m
Średnie od 800 mb do 500 mb1949-5574 m
Wysokie od 500 mb do 150 mb5574-13608 m

mb - ciśnienie w milibarach atmosfery standardowej

Dlaczego nie liczycie prognozy w modelu UM 4km na tydzień albo dwa do przodu?

Im dłuższa prognoza, tym jej wiarygodność jest niższa. W zasadzie nie ma technicznych przeszkód, żebyśmy prognozę liczyli w takim horyzoncie, ale wtedy jej dokładność nie będzie znacząco lepsza od globalnych prognoz długoterminowych, które operują na rzadszej siatce obliczeniowej. W serwisie mapy.meteo.pl są dostępne wyniki 10-dniowej prognozy modelu GFS.

Jakie jest znaczenie kolorów na wykresie ciśnienia i wiatru?

Znaczenie tych kolorów jest takie samo jak na mapach szczegółowych. Okazało się, że na meteorogramach niektórzy użytkownicy wolą posługiwać się skalą barw aniżeli wartościami liczbowymi opisanymi na osi pionowej i z myślą o tych osobach wykresy ciśnienia i wiatru zostały pokolorowane.

Jak wyliczane są burze?

Burze są wyliczane przez model UM. W pierwszej kolejności są znajdowane węzły modelu w których suma w pionie krupy (GWP- graupel water path) przekracza wartość progową. Następnie w tych węzłach jest parametryzowany ładunek elektryczny. Jeśli ładunek ten przekroczy pewną wartość lub jej wielokrotność uważa się, że nastąpiło wyładowanie (lub kilka wyładowań). Pozostała reszta jest przekazywana do następnego kroku obliczeniowego. Prezentowana gęstość wyładowań jest ilorazem liczby wyładowań za okres czasu podzielonej przez obszar przynależny węzłowi modelu (16 km2).

Przykładowo: wartość 1 na mapie burz odpowiada 16 wyładowaniom za ostatnie 3 godziny w węźle modelu.

Przedstawienie burz na meteogramie objaśnione jest w osobnym pytaniu.

Jak należy interpretować informację o burzach na meteogramie?

Informacje o burzach wprowadzamy na razie eksperymentalnie. Kolory wypełnień kółek oznaczają:

  • biały: możliwość wystąpienia burzy
  • żółty: słaba burza do 10 wyładowań w godzinie w jednym oczku siatki (4x4 km)
  • pomarańczowy: umiarkowana burza do 30 wyładowań w godzinie
  • czerwony - silna burza powyżej 30 wyładowań w godzinie

Sposób wyznaczania burz opisano w osobnym punkcie.

Jak można sprawdzić dokładność waszych prognoz?

Zapraszamy na stronę weryfikacja.icm.edu.pl

Meteogram czy meteorogram?

Dotychczas używaliśmy nazwy meteorogram, choć w wielu językach stosowana jest ona zamiennie z meteogramem, dlatego u nas też w nowszych serwisach pojawia się w tej drugiej postaci.

Wilgotność względna nad lodem czy lądem?

Nie, nie ma literówki w nazwie mapy szczegółowej. Chodzi o lód.

Pytania do synoptyka, definicje meteorologiczne

Czym różnią się prognozy z modelu UM i COAMPS?

Najbardziej widoczną, już na pierwszy rzut oka, różnicą między modelem UM a COAMPS jest krok siatki (ten parametr jest wymieniony, gdy decydujemy który model wybieramy). Z tego powodu UM może uwzględnić wiele drobnych szczegółów, które nie zostają odwzorowane na rzadszej siatce.

UM, w porównaniu do COAMPS, ma także więcej poziomów obliczeniowych, co jest istotne dla diagnozy i prognozy pionowej struktury temperatury i wilgotności atmosfery. Skutkuje to lepszą prognozą rodzajów chmur, ich grubością, zasięgiem pionowym i lepszym punktem wyjścia do prognozy opadu.

Każdy z modeli zasilany jest nieco innymi wartościami początkowymi, pochodzącymi z różnych modeli globalnych, co czasami ma wpływ na wynik ostatecznej prognozy.

Zapowiadaliście deszcz, a nie padało (albo na odwrót).

Prognozowanie opadu jest jednym z trudniejszych zadań modeli numerycznych. Czasami błąd prognozy wynika ze specyfiki zjawisk lokalnych (patrz pytanie o oberwaniu chmury), a czasami na przykład, z błędnych warunków brzegowych, którymi zasilane są nasze modele. Do określania prawdopodobieństwa opadu zalecamy mapy obszarowe (tzw. szczegółowe), które pozwalają zorientować się, czy np. znajdujemy się w środku dużego obszaru z opadami, czy na jego skraju.

Dlaczego w lecie opady są gorzej prognozowane niż w okresach chłodniejszych?

Ciepła pora roku odznacza się rozwojem chmur kłębiastych w dzień z przelotnymi opadami. Wieczorem i w nocy chmury zanikają i następnego dnia cykl się powtarza.

Poziome rozmiary opadów z tych chmur mieszczą się w przedziale od kilkuset metrów do kilkunastu kilometrów. Czasami są większe, gdy chmury łączą się w większe zespoły. Model UM ma krok siatki obliczeniowej 4 km, COAMPS - 13 km, więc pole opadu może być mniejsze od kroku siatki, albo być porównywalnym z krokiem siatki.

Lepsza sprawdzalność prognoz opadu zwykle jest w chłodnej porze roku, gdzie chmury tworzą się wskutek wślizgu nad powierzchnią frontową. Są to chmury warstwowe, a szerokość strefy opadu sięga do 300 km, jej długość znacznie więcej. Strefy opadu z takich chmur nie mają "dziur", tak jak to jest w przypadku opadu z chmur kłębiastych.

Dlaczego nie przewidzieliście oberwania chmury w mojej dzielnicy?

Tak, jak pisaliśmy wcześniej, odległość w poziomie między sąsiadującymi węzłami (krok siatki) modelu UM wynosi 4 kilometry. Zależność między krokiem przestrzennym modelu a rozdzielczością jest taka, że najmniejsze zaburzenie, jakie może być opisane przez model, ma długość dwóch kroków siatki. Tak więc w przypadku modelu UM o kroku siatki 4 km wszystkie zjawiska mniejsze niż 8 km mają charakter podsiatkowy, czyli nie mogą być rozwiązane w sposób jawny. Jedynym sposobem określenia ich ewentualnego wystąpienia jest parametryzacja, czyli statystyczny zawiązek pomiędzy zmiennymi wielkoskalowmi a procesami podsiatkowymi. Stąd trudności w precyzyjnym opisie wystąpienia lokalnej burzy w modelu 4 km.

Jak szybko przeliczyc podawane przez Was ciśnienie atmosferyczne zredukowane do poziomu morza na ciśnienie aktualnie panujące w mojej miejscowości?

Reguła jest przybliżona i dlatego przeliczanie jest proste. Na każde 10 metrów różnicy wysokości ciśnienie zmienia się o jeden hPa (ciśnienie maleje wraz ze wzrostem wysokości). Trzeba zatem znać wysokość danej miejscowości nad poziomem morza i wiedzieć, jaka wartość ciśnienia dla tej miejscowości podawana jest na mapie "Ciśnienie+wiatr" albo na meteorogramie.

Jak to się dzieje, że w górach dochodzi do nagłego załamania pogody?

Chodząc po górach trzeba być przygotowanym na to, że szczyty gór mogą nagle zostać przykryte chmurami, mimo, że chmur, jak okiem sięgnąć, nie było. Podczas przepływu powietrza przez góry pojawia się składowa pionowa ruchu powietrza rzędu kilku metrów na sekundę, a to może prowadzić do utworzenia się chmury, której przed chwilą nie było, była jednak wysoka wilgotność względna powietrza. To nie jest przepływ chmury z jednego miejsca na drugie, chmura po prostu się tworzy i pokrywa wszystko swoją mgłą z dramatycznie niską widzialnością.

Jak to się dzieje, że w ciągu dnia burzy nie było, a nad ranem grzmi i pada?

Mechanizm powstawania opadów w drugiej połowie nocy i burz nad ranem polega na radiacyjnym wychładzaniu górnej warstwy chmur. Deszcz w drugiej połowie nocy ma miejsce gdy w górnej warstwie chmur rozwinie się chwiejna równowaga. Na rozwój chmury, która stanie się chmurą opadową, potrzeba kilku godzin i z powstałej w takich warunkach chmury nad ranem zaczyna padać deszcz. Burza z kilkoma grzmotami spektakularnie kończy zapoczątkowaną pod osłoną nocy konwekcję w środkowej troposferze.

A co z prognozami burz?

W meteorologii burzę definiuje się jako wyładowania atmosferyczne związane z występowaniem chmur Cumulonimbus. Model numeryczny prognozy pogody nie ma żadnych informacji o stanie elektrycznym atmosfery, wobec tego automatycznie nie ma w prognozie informacji o burzach. Natomiast sporo wiadomo o wyglądzie kłębiastych chmur deszczowych, choćby na podstawie zdjęć satelitarnych, ale czy zagrzmi, można o tym sądzić jedynie w sposób pośredni.

W tym celu należy obserwować wartość wskaźnika CAPE (www.wetterzentrale.de/topkarten/fsavneur.html).

CAPE przedstawia potencjalną energię konwekcji wyliczaną na podstawie pionowego rozkładu temperatury i wilgotności. CAPE o wartości o około 500 J/kg wskazuje na przelotny deszcz, CAPE > 800 to prawdopodobieństwo burzy, CAPE > 1000 to silna burza.

Aktualizacja W modelach UM 4 km oraz UM 1.5 km uruchomiona została eksperymentalnie informacja o liczbie wyładowań atmosferycznych. Więcej informacji w osobnej odpowiedzi.

Dlaczego czasami kolejne prognozy z tego samego modelu różnią się znacznie od siebie?

Zazwyczaj dlatego, że zmieniły się prognozy z modeli globalnych, przygotowywanych poza ICM, na podstawie których uruchamiamy nasze obliczenia.

Drugi powód jest taki, że im prognoza jest na odleglejszy termin, tym jest obarczona większą niepewnością i jest mniej wiarygodna. Co nie znaczy, że nie ma wyjątków od tej reguły (patrz: następne pytanie).

Czy zawsze najnowsza prognoza jest lepsza od poprzedniej?

Zasadniczo tak, choć nie zawsze. Na przykład, prognozy modelu UM startujące o godzinach 00 i 12 wykorzystują szerszy zestaw warunków początkowych, niż prognozy z godzin 06 i 18, więc bywają bardziej wiarygodne.
Drugi powód, bardziej ogólny — model potrzebuje, szczególnie w okresie letnim, w okresie intensywnych zjawisk konwekcyjnych, tzw. "rozbiegu". To oznacza, że pierwsze godziny prognozy mogą jeszcze nie pokazywać gwałtownych opadów czy burz. Warto wtedy sprawdzić prognozę obliczoną wcześniej.

Co to są warunki lokalne i jaki jest ich wpływ na pogodę?

Pole ciśnienia decyduje o kierunku i prędkości napływu mas powietrza na wszystkich poziomach atmosfery. Masy powietrza, kształtujące się nad obszarami ciepłymi lub zimnymi, suchymi lub wilgotnymi, przynoszą określony typ pogody. Wszystko to dodatkowo jest komplikowane procesami na frontach atmosferycznych i oddziaływaniem warunków lokalnych.

Warunki lokalne mają decydujący wpływ na typ pogody i przebieg procesów atmosferycznych, kiedy nie ma zmian temperatury i wilgotności wywołanych napływem nowej masy powietrza, albo gdy są one znikomo małe. I chociaż w pogodzie nie ma "czystych" lokalnych albo adwekcyjnych przypadków, przynajmniej te dwa czynniki rywalizują ze sobą; typ pogody określa ten, którego wkład jest większy.

Czym sie różni powietrze polarno-morskie od arktycznego?

Śledząc Państwa komentarze do numerycznej prognozy pogody zorientowałem się, że gdy mają wiać wiatry znad Arktyki - to będzie bardzo zimno, natomiast gdy napływa powietrze polarno-morskie, to też będzie zimno, ale już nie aż tak bardzo, a za to wilgotno. Dotychczas wydawało mi się, że Arktyka leży na terenach polarnych (lub odwrotnie), a w każdym razie, że to ten sam kierunek. Tymczasem okazuje się, że wiatry arktyczne są zimniejsze od polarnych, a śnieg z kierunków polarnych jest mokry, podczas gdy pochodzący z Arktyki - suchy. To gdzie jest ta meteorologiczna Arktyka, a gdzie są te meteorologiczne tereny polarne? Bo geograficznie rzecz biorąc znajdują się chyba w tym samym miejscu?

W meteorologii za obszar arktyczny przyjęto obszar okołobiegunowy na północ od 70. równoleżnika. Powietrze przebywające nad tym obszarem, który jest pokryty śniegiem i lodem (w lecie topniejącym śniegiem i lodem), przybiera określone cechy odróżniające je od powietrza kształtującego się w innych rejonach i nazywa się powietrzem arktycznym. (PA)

Drugim obszarem, nad którym formuje się masa powietrza krańcowo różniąca się od poprzedniej, jest obszar wyżów podzwrotnikowych (wyż azorski na Atlantyku). Północna granica tego obszaru znajduje się w pobliżu 45. stopnia szerokości geograficznej. Powietrze przebywające w obszarze wyżu azorskiego jest ciepłe i wilgotne i nazywane jest powietrzem zwrotnikowym (PZ). Kiedy napłynie do nas odczuwamy je jako powietrze łagodne; żadna inna masa powietrza nie ma tej cechy.

Pozostała część Atlantyku, znajdująca się na północ od 45. równoleżnika, w nazewnictwie meteorologicznym to obszar polarny, tu formuje się powietrze polarne (PP). Ma ono cechy pośrednie między ciepłym i wilgotnym powietrzem zwrotnikowym a zimnym i o małej zawartości pary wodnej powietrzem arktycznym.

Mamy zatem trzy masy powietrza, dla ich rozdzielenia wystarczą dwa fronty. Front arktyczny rozdziela PA od PP, front polarny - PP od PZ.

Co to jest fala na froncie?

Fala na froncie poprzedza stadium utworzenia się niżu. Zamknięcie się pierwszej izobary wokół wierzchołka fali jest oznaką utworzenia się młodego niżu. Rozwijając się staje się on niżem dojrzałym w momencie rozpoczęcia okludowania się frontów atmosferycznych.

Niż jest wirem. Żeby z fali na froncie powstał ruch wirowy, musi być zasilony cykloniczną wirowością. Może ona pochodzić od źródła ciepła, typowym obszarem takiego źródła jest w chłodnej porze roku Morze Śródziemne, albo od prądu strumieniowego - tu pora roku nie jest ważna.

Co to jest adwekcja?

ADWEKCJA - to poziomy ruch powietrza, w wyniku którego zmienia się w danym punkcie np. temperatura, wilgotność i inne wskaźniki opisujące dotychczasową pogodę.

Co to jest prąd strumieniowy i wirowość?

PRĄD STRUMIENIOWY - bardzo silny strumień powietrza występujący w pobliżu tropopauzy. Na mapach pogody najczęściej widać go na powierzchni 300 hPa (ok. 9 km). Charakteryzuje się dużym gradientem prędkości wiatru (zmniejszaniem się prędkości wiatru na jednostkę odległości od osi p.s.). Gradient prędkości wiatru jest miarą wirowości, która jest transportowana do niższych warstw atmosfery stając się starterem niżu na froncie atmosferycznym. Jeśli nie dochodzi do generacji niżu, wówczas izobary przybierają krzywiznę cykloniczną albo zmieniają dotychczasową krzywiznę w stronę krzywizny cykloniczne. Opisane wyżej zmiany mają miejsce w obszarze na lewo od osi p.s., w obszarze na prawo od osi p.s. transportowana jest wirowość antycykloniczna.

WIROWOŚĆ - definiuje się jako rotację wektora prędkości. Termin ten zrobił karierę, kiedy w latach 40. XX wieku sformułowana została teoria rozwoju układów barycznych; zmianę wirowości przyjęto w niej jako miarę rozwoju niżu albo wyżu, a nie sam spadek lub wzrost ciśnienia.

Jak definiuje się niż i wyż?

Niż jest wirem o osi pionowej, izobary mają krzywiznę cykloniczną, ruch powietrza odbywa się przeciwnie do ruchu wskazówek zegara, ciśnienie w centrum wiru jest najniższe. Wielkość ciśnienia nie jest najważniejsza, ze względów praktycznych najistotniejsza jest cykloniczna krzywizna izobar powodująca zbieżność wiatru i wymuszająca ruch powietrza do góry. W rezultacie tworzą się chmury, potem opady.

Podobna sytuacja występuje w przypadku wyżu, który też jest wirem o osi pionowej, pozostałe jego cechy są zaprzeczeniem cech niżu: antycykloniczna krzywizna izobar, ruch powietrza zgodny z ruchem wskazówek zegara. Zamiast zbieżności wiatru w obszarze objętym niżem występuje rozbieżność wiatru i ruchy zstępujące. Prowadzą one do wytworzenia się inwersji osiadania (warstwa, w której temperatura z wysokością wzrasta; gdy nie ma ruchów zstępujących temperatura powietrza obniża się z wysokością). Inwersja, ściślej inwersja temperatury, wywiera istotny wpływ na pionowy rozwój chmur kłębiastych.

Co to jest temperatura ekwiwalentno-potencjalna?

TEMPERATURA EKWIWALENTNO-POTENCJALNA - przedstawia wielkość ogrzania powietrza wskutek skondensowania całej zawartej w nim pary wodnej (przy danym ciśnieniu), następnie adiabatyczne (bez wymiany ciepła z otoczeniem) sprowadzenie tak ogrzanego powietrza do ciśnienia 1000 hPa. Izotermy Te-p przedstawia się na mapie powierzchni 850 hPa (wysokość ok. 1,5 km n.p.m.), ponieważ wyraźniej widać na niej pozycję frontów atmosferycznych oraz obszar zajęty przez powietrze arktyczne, polarne i zwrotnikowe. Na mapie powierzchni 850 hPa także przedstawiane są izotermy temperatury powietrza, ale nie wskazują one obszarów zajętych przez poszczególne masy powietrza.

Jaka jest górna granica ciśnienia atmosferycznego w huraganach, tzn. jakie jest najwyższe ciśnienie w oku huraganu I kategorii?

Kryterium klasyfikującym cyklon tropikalny jako huragan nie jest wartość ciśnienia w jego centrum lecz prędkość wiatru, która w pobliżu centrum wiru powinna przekraczać 32 m/s, wtedy cyklon tropikalny jest ogłaszany huraganem pierwszej kategorii. Jedno z drugim - ciśnienie, a właściwie gradient ciśnienia i wiatr - ma niewątpliwy związek, ale względy praktyczne wskazują, by posługiwać się prędkością wiatru przy definiowaniu kategorii huraganu wraz z określeniem skutków jaki wywiera.

Więcej szczegółów pod adresem: www.nhc.noaa.gov/aboutsshs.shtml.

Co rozumiecie pod pojęciem „superkomórki”?

Pojęcia dotyczące konwekcji w atmosferze ewoluują w miarę rozwoju technik pomiarowych (satelitarnych i radarowych oraz zautomatyzowanych pomiarów intensywności opadu). W terminologii formalnej zawartej w Słowniku meteorologicznym, PTE/IMGW 2003 nie występuje ani pojęcie superkomórki, ani tym bardziej - mezoskalowego systemu konwekcyjnego. Profesorów meteorologii synoptycznej w Polsce nie ma, łowcy burz przenoszą wprost pojęcia z USA na nasz lokalny grunt.

Pamiętajmy jednak, że NY jest na szerokości geograficznej Neapolu, a północna granica USA to południowy skraj Polski. Dodatkowo tam zdarzają się często napływy powietrza od Zatoki Meksykańskiej, z zanikających cyklonów tropikalnych, o znacznej zawartości pary wodnej, a tym samym o olbrzymiej energii chwiejności. Przebieg zjawisk konwekcyjnych na Wielkich Równinach nijak ma się do przebiegu konwekcji nad Niziną Środkoeuropejską, dodatkowo leżymy w cieniu Alp, Sudetów i Karpat.

Pojęcie superkomórki zaczęliśmy wprowadzać w naszych komentarzach publikowanych od 1998 roku, gdy okazało się, że system numeryczny co raz latem prognozuje „pawie oczka” opadów, przekraczających 30 mm/3h.

Wracając do definicji - za superkomórkę uważamy zespół wielu chmur CB, przykrytych wspólnym kowadłem, oczywiście z burzą i opadami nawalnymi, ale zespół ten nie wytwarza własnej cyrkulacji poza oddziaływaniem w bliskim otoczeniu (20-30 km). Superkomórka ma w środkowoeuropejskich warunkach 80-200 km średnicy. Mezoskalowy system konwekcyjny (z angielska MCS) wytwarza własną, dłużej trwająca cyrkulację w formie fali lub niewielkiego ośrodka niżowego na południkowo ułożonym froncie lub tworzy się bez udziału frontu w masie powietrza o znacznej energii chwiejności i zasobie pary wodnej.

Z licznych obserwacji satelitarnych i niekiedy z doniesień medialnych takie MCS w Europie i okolicach można obserwować na południe od Alp, południowych Karpat i nad wybrzeżami Morza Śródziemnego i Czarnego, nad Polską typowego MCS nie są obserwowane.

Czy grozi nam „mała epoka lodowcowa”?

Serwis meteo.pl zajmuje się przede wszystkim prognozami krótkoterminowymi, a nie klimatologią globalną, ale spróbujemy krótko odpowiedzieć:

W materiałach medialnych przytacza się informacje o skutkach istotnego ocieplenia klimatu – większej intensywności cyklonów tropikalnych, falach upałów, suszach, czy powodziach w różnych regionach świata, jednak prawie nigdy nie dowiadujemy się o przyczynach powodujących te zjawiska. Poza cyklonami tropikalnymi, w miarę regularnymi i zlokalizowanymi w określonej strefie klimatycznej, to upały, susze i powodzie są spowodowane zmianami lub charakterystycznymi cechami cyrkulacji atmosfery i oceanu – tu należy się doszukiwać zasadniczych przyczyn zmian klimatu. Wspomnieć należy, że nie tylko prądy oceaniczne transportują energię pochłoniętą przez Ziemię w strefie równikowej i podzwrotnikowej ku biegunom, równie istotne jest przenoszenie energii przez ciepło utajone (na parowanie wody pochłaniana jest energia, przy kondensowaniu w chmurze oddawana) oraz przenoszenie poprzez „zwykłą” adwekcję.

Przy analizowaniu zmian klimatu na podstawie obserwacji wykonywanych regularnie od 150 lat należy pamiętać, że geologiczne epoki ochładzania i ocieplania klimatu Ziemi – miocen, pliocen i plejstocen trwały od 23 milionów lat, zaś ocieplenie w obecnej epoce holocenu ma dopiero niecałe 12 tysięcy lat. To tak jak porównać rok do jego ostatnich 4,6 godzin, a w tym wyliczeniu 150 lat obserwacji ma miarę 210 sekund.

Badanie klimatu to nie tylko sprawdzanie temperatury, ten element jest wynikiem wielu procesów - cyrkulacji atmosfery i oceanów, przemian fazowych wody, powstawania chmur i opadów – o czym stale piszemy w naszych komentarzach, pokazując na przykładach jak zmienna jest atmosfera.

Warto też zajrzeć na stronę: naukaoklimacie.pl

Serwis mapy.meteo.pl

Co to jest za serwis?

To nowy serwis, który będzie uzupełniał dotychczasowo istniejące. Prezentujemy w nim wybrane informacje z modeli liczonych w ICM oraz długoterminową prognozę z globalnego modelu GFS.

Wyniki z modeli UM 1.5 km oraz WRF należy traktować jako eksperymentalne. Nie gwarantujemy, że będą dostępne w przyszłości.

Po co oglądać mapy meteorologiczne? Meteogram nie wystarczy ?

Spojrzenie na prognozę na większym obszarze ma sens, szczególnie przy opadach czy zachmurzeniu. W ten sposób możemy próbować ocenić, jakie jest prawdopodobieństwo wystąpienia danego zjawiska. Jeśli np. opadami objęte jest pół Polski, a nas interesuje lokalizacja na środku tego obszaru, to deszcz prawie na pewno nas nie ominie. Jeśli zaś prognozujemy opady lokalnie, to kilkanaście czy kilkadziesiąt kilometrów niedokładności (przesunięcia) w prognozie może mieć istotne znaczenie.

Czy mogę przybliżać (powiększać) mapę?

Tak - za pomocą kółka w myszy, przycisków +/- w prawym górnym rogu ekranu albo poprzez rozsunięcie palców (w ekranach dotykowych).

Czy mogę zobaczyć konkretne wartości liczbowe zamiast kolorów na mapach?

Tak, dla warstw temperatur, wiatru na wysokości 10 m oraz topografii, przy bardzo dużych powiększeniach mapy wyświetlane są dodatkowo wartości liczbowe.

Czy mogę używać klawiatury do wyświetlania kolejnych prognoz?

Tak. Klawisz spacji wyświetla prognozę na kolejną godzinę. Klawisz b cofa prognozę o jeden krok. Klawisze strzałek przesuwają mapę, + i - przybliżają lub oddalają widok.

Jak dodać zakładkę do konkretnej mapy?

Należy kliknąć dwukrotnie na nazwę wybranej mapy. Otworzy się ona w nowym oknie, a w pasku adresu będzie podany link do tej właśnie mapy z odpowiednim powiększeniem i położeniem.

Gdzie mogę znaleźć informacje o wyświetlanych mapach?

Należy kliknąć po prawej stronie nazwy modelu lub warstwy w ikonkę z symbolem "i".

Jak często aktualizowane są prognozy?

Poniżej podane są najwcześniejsze godziny, od kiedy prognozy mogą być dostępne. Nie gwarantujemy, że nie zdarzą się opóźnienia.

Model UM 4km:
  • 4:05 UTC (6:05 czasu letniego)
  • 9:55 UTC (11:55 czasu letniego)
  • 16:05 UTC (18:05 czasu letniego)
  • 21:55 UTC (23:55 czasu letniego)
  • Prognoza na pierwszą dobę dostępna jest około 20 minut przed godzinami podanymi powyżej
Model UM 1.5 km:
  • 7:25 UTC (9:25 czasu letniego)
  • Prognoza na pierwszą dobę dostępna około godziny 5:05 UTC
Model WRF:
  • 5:40 UTC (7:35 czasu letniego)
  • 11:40 UTC
  • 19:05 UTC
  • 23:38 UTC
Model GFS:
  • 4:44 UTC (6:44 czasu letniego)
  • 16:44 UTC (18:44 czasu letniego)

Warto też pamiętać o tym, że nie zawsze najnowsza prognoza jest najlepsza.

Co zrobić, żeby załadować najnowszą prognozę?

Należy odświeżyć widok w przeglądarce. W Chrome, Firefoksie i Internet Explorerze można to zrobić np. klawiszem F5.

Dlaczego na niektóre mapy (szczególnie w dużych powiększeniach lub poza Polską) muszę chwilę czekać, nim się pojawią?

Nie jesteśmy w stanie zawczasu przygotować wszystkich możliwych widoków, dlatego czasami mapy muszą być generowane na bieżąco.

Najdłużej może trwać czekanie na warstwy złożone, np. zachmurzenie i opady.

Dlaczego czasem animacje nie działają płynnie?

Z powodów analogicznych jak w poprzedniej odpowiedzi.

Jakie meteogramy są dostępne przez ten serwis?

W tej chwili meteogramy dostępne są dla modeli UM 4 km oraz WRF. Planujemy w kolejnych miesiącach włączenie eksperymentalnie modelu UM 1.5 km.

Jak wyświetlać meteogramy?

Trzeba wybrać jedną z warstw podpisanych Meteogramy, przybliżyć trochę widok i kliknąć środkiem ikonki rączki w wybrany punkt. Proszę pamiętać o wyłączeniu blokad wyskakujących okienek dla tej witryny.

Dlaczego lokalizacje meteogramów modelu UM 4 km układają się w takie dziwne wzory na terenie Polski?

Meteogramy przygotowywane są dla co siódmego węzła siatki oraz dodatkowo na terenie Polski w węzłach najbliższych siedzibom gmin.

Dlaczego przy dużym powiększeniu widać kwadraty w różnych kolorach?

Każdy kwadrat oznacza jeden element siatki modelu. Nie planujemy interpolować kolorów pomiędzy kolejnymi kwadratami, ponieważ w ten sposób wprowadzalibyśmy w błąd sugerując, że prognoza jest liczona z większą dokładnością, niż w rzeczywistości.

Pomyślcie o rozdzieleniu zachmurzenia z opadami, bo irytuje trochę takie pomieszanie.

Pomyśleliśmy. Rozdzielone warstwy zachmurzenia i opadów są dostępne w zakładce "Mapy szczegółowe" na stronie www.meteo.pl.

Serwis X prezentuje o wiele więcej informacji z modelu GFS. Dlaczego u Was tego nie ma?

Serwis X zapewne nie oferuje możliwości powiększania i przesuwania map. Z tego powodu, dla każdej nowej prognozy musi przygotować nie więcej niż kilkaset obrazków na raz. U nas, dla takiego samego zestawu danych, musielibyśmy ich za każdym razem przygotowywać kilkadziesiąt tysięcy. Może w przyszłości tak zrobimy, na razie nie mamy tak dużych wolnych zasobów.

Dlaczego dla niektórych modeli, np. GFS, nie można ustawić dużego przybliżenia?

To jest efekt działania blokady przed nadmiernym obciążeniem serwerów. Takie powiększenie nie wnosi żadnych nowych informacji - model GFS jest modelem globalnym, przez co nie ma takiej samej dokładności (rozdzielczości), jak nasze modele.

Wszystkie kontrolki (wybór daty, godziny, legenda) zasłaniają mi widok mapy!

Wszystko można zminimalizować - służy do tego przycisk "-" przy każdej z kontrolek.

W jakich przeglądarkach działa nowy serwis?

Obsługujemy przede wszystkich współczesne wersje Firefoxa i Chrome oraz Internet Explorer w wersji 9 i wyższej.

Jakiej strefy czasowej używa serwis mapy.meteo.pl?

Zgodnej z ustawieniami komputera, na którym jest wyświetlany. Dla komputerów/tabletów/smartfonów z polską strefą czasową, będzie to CET/CEST.

Gdzie mogę zgłaszać uwagi do nowego serwisu?

Prosimy o kontakt pod adresem: mapy-meteo małpa icm.edu.pl

Dlaczego wyświetla mi się tylko część serwisu (bez map)?

Od czasu do czasu wprowadzamy zmiany w serwisie i może się zdarzyć, że przeglądarka przechowuje w pamięci podręcznej nieaktualną treść. Należy odświeżyć stronę w przeglądarce. Można nawet wykonać "pełne odświeżenie" - klawiszami Ctrl + F5.

Co decyduje o tym, które miejscowości są wyświetlane w poszczególnych widokach mapy?

Dla Polski stosujemy następujący algorytm:

  • zoom>=6,zoom<=12:funkc_adm="miasto stołeczne/siedziba władz powiatu":
  • zoom>=6,zoom<=12:funkc_adm="siedziba wojewody":
  • zoom>=6,zoom<=12:funkc_adm="siedziba sejmiku województwa":
  • zoom>=6,zoom<=12:funkc_adm="siedziba wojewody/siedziba sejmiku województwa/siedziba władz miasta na prawach powiatu":
  • zoom>=7:funkc_adm="siedziba władz miasta na prawach powiatu":
  • zoom>=7:funkc_adm="siedziba władz powiatu/siedziba sejmiku województwa":
  • zoom>=7:funkc_adm="siedziba władz powiatu/siedziba władz miasta na prawach powiatu":
  • zoom>=8:funkc_adm="siedziba władz powiatu":
  • zoom>=9:funkc_adm="siedziba władz gminy miejskiej":
  • zoom>=9:funkc_adm="siedziba władz gminy miejsko-wiejskiej":
  • zoom>=10:funkc_adm="siedziba władz gminy wiejskiej":
Oznaczenia powiększeń zgodnie ze schematem Google Maps. Hierarchia pokazywania miejscowości zagranicznych ustalana jest według liczby ludności. Dodatkowo, następuje automatyczne rozrzedzanie kolidujących ze sobą etykiet.

Dlaczego nazwy miejscowości poza Polską są w wersji angielskiej?

Tak jest tylko przy małych powiększeniach mapy, z przyczyn technicznych. Przy większych powiększeniach miejscowości mają nazwy zgodne z językiem urzędowym.

Skąd pochodzą dane użyte do budowy map geograficznych (podkładowych)?

Dane pochodzą z wielu źródeł, w zależności od stopnia powiększenia: OpenStreetMap, NaturalEarth, Humanitarian Information Unit of the U.S. Department of State oraz Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych.

Czy mogę pobierać mapy przez własną aplikację korzystającą z usługi WMS?

Tylko w tym samym zakresie, w jakim korzysta nasza aplikacja www (WMTS). Nie ma możliwości zadawania ogólnych zapytań WMS ze względu na ochronę serwisu przed dodatkowym obciążeniem. Udostępnienie dedykowanych usług WMS możliwe jest tylko na podstawie odrębnych umów dwustronnych zawartych z ICM UW.